Xella: slim multimodaal netwerk levert concurrentievoordeel op
Waar vervoer over water jarenlang vooral een interessant idee leek, heeft Xella het de afgelopen jaren stap voor stap omgezet in een succesvolle praktijk. Samen met logistieke partners bouwde de producent van bouwmaterialen een multimodaal netwerk waarin binnenvaart, digitale ketenregie en just-in-time leveringen samenkomen. Het resultaat: honderden vrachtwagenritten minder, een lagere CO₂-uitstoot en een logistieke keten die klaar is voor de toekomst en de duurzaamheidsvragen van klanten.
"Vroeger werd modal shift vaak besproken, maar zelden daadwerkelijk uitgevoerd", vertelt Brandon Sekker, Logistics Manager bij Xella. "Nu bekijken we bij iedere businesscase standaard ook het alternatief via het water."
Van ambitie naar uitvoering
Xella produceert onder meer kalkzandsteen en Ytong-cellenbeton vanuit verschillende locaties in Nederland. De uitdaging is om bouwmaterialen op het juiste moment en in de juiste hoeveelheid op bouwplaatsen te krijgen. Hoewel vervoer over water al langer op de radar stond, ontbrak jarenlang een financiële prikkel om de overstap te maken. Dat veranderde vanaf 2021 door capaciteitstekorten, stijgende transportkosten en een groeiende vraag naar duurzame logistieke oplossingen. "De discussie verschoof van puur kosten naar een bredere afweging. CO₂-reductie werd steeds belangrijker, zowel voor onszelf als voor onze klanten."
Een logistieke keten over water
Een van de succesvolste projecten betreft het vervoer van kalkzandsteenblokken vanuit Koningsbosch naar bouwprojecten in België. Hiervoor werkt Xella samen met binnenvaartoperator Shipit en logistiek partner Logo Logistics.
Via de terminal van Wessem Port Services in Stein gaan de materialen per binnenvaartschip naar België, waarna ze just-in-time op de bouwplaats worden geleverd. Met de software van Teamoty geven klanten exact aan wanneer materialen nodig zijn. Zo worden voorraadbeheer, transportplanning en levering naadloos op elkaar afgestemd.
700 vrachtwagenritten minder
De resultaten zijn zichtbaar. In 2025 realiseerde Xella samen met partners een recordaantal modal-shiftprojecten: vier vanuit Nederland en zes vanuit Frankrijk. Daarmee werden 700 vrachtwagenritten van de weg gehaald. Daarnaast biedt de aanpak kansen om drukke verkeerscorridors, zoals de A15, te ontlasten.
Leren en verbeteren
De overstap naar multimodaal transport bracht ook uitdagingen met zich mee. Binnenvaart kent meer overslagmomenten dan wegtransport, wat vraagt om strakke afstemming tussen alle partijen. Daarom organiseert Xella voor elk project een kick-off waarin het volledige proces wordt doorgenomen. Ervaringen uit eerdere projecten worden direct vertaald naar verbeteringen. Zo zijn laadplannen geoptimaliseerd, producten slimmer gegroepeerd en kraanklemmen aangepast, waardoor meer elementen tegelijk kunnen worden geladen en laadtijden afnemen.
Duurzaamheid als onderscheidende factor
Hoewel de businesscase financieel niet altijd direct gunstig is, ziet Xella steeds meer commerciële voordelen van de duurzame logistieke aanpak. Opdrachtgevers vragen vaker naar de CO₂-impact van bouwmaterialen en de manier waarop deze worden aangevoerd. "CO₂-reductie is niet langer alleen een duurzaamheidsdoel. Het wordt steeds vaker een onderscheidende factor in de markt." Ook subsidieregelingen ondersteunen de verdere ontwikkeling van multimodaal transport.
Een andere manier van denken
Volgens Sekker zit de grootste verandering binnen de organisatie zelf. Waar voorstellen voor vervoer over water vroeger regelmatig strandden, krijgt duurzaamheid nu een volwaardige plek in de besluitvorming. "Financiën blijven belangrijk, maar duurzaamheid krijgt nadrukkelijker gewicht. Daardoor kunnen we kansen sneller benutten en nieuwe initiatieven verder uitbouwen." Xella onderzoekt inmiddels nieuwe mogelijkheden vanuit onder meer Hillegom en andere productielocaties. De belangrijkste les? Kijk verder dan alleen de transportkosten van vandaag. "Sta open voor nieuwe ideeën en onderzoek de mogelijkheden. Denk niet alleen in cijfers, maar ook aan het milieu en de verantwoordelijkheid die je als bedrijf hebt. Juist daar liggen de kansen voor de logistiek van morgen." Met een groeiend aantal modal-shiftprojecten, steeds betere digitale regie en sterke samenwerking in de keten laat Xella zien dat de overstap van weg naar water niet alleen mogelijk is, maar ook een strategisch voordeel oplevert.