Op 3 juli kwamen beleidsmedewerkers uit het hele land bijeen in het Utrechtse Paushuize – een historische plek, passend voor een gesprek over een systeemverandering met toekomstwaarde: modal shift.
In een programma dat zowel reflectie als vooruitkijken combineerde, stond één vraag centraal: hoe versterken we samen het multimodale goederenvervoer van morgen?
De bijeenkomst bracht vertegenwoordigers samen van bijna alle provincies, diverse ministeries, brancheorganisaties als Evofenedex en TLN, en betrokken marktpartijen zoals het Havenbedrijf Rotterdam. Centraal stond het programma Joint Corridors Off Road (JCOR) – de verbindende schakel tussen beleid en praktijk rond modal shift.
JCOR: van regionale actie naar een landelijk netwerk
De rol van JCOR blijkt overal in het land anders, maar overal waardevol. In sommige provincies – zoals Noord-Holland en Utrecht – helpt het programma om de verbinding te leggen tussen ruimtelijk beleid, verduurzaming en bereikbaarheid. In andere regio’s – zoals het noorden van het land – heeft JCOR ervoor gezorgd dat modal shift überhaupt bestuurlijke aandacht kreeg.
De kracht van het programma zit in het verbinden van regionale opgaven met nationale corridors. Zo wordt in Zuid-Holland gewerkt aan de versterking van bestaande routes vanuit de haven van Rotterdam, terwijl Limburg zich richt op grensoverschrijdende stromen en bovenregionale knooppunten. Utrecht brengt het belang van goederenvervoer nadrukkelijker in beeld binnen ruimtelijke discussies, zoals op bedrijventerrein Lage Weide.
Het gezamenlijk optrekken heeft één duidelijke les opgeleverd: modal shift is geen losstaand beleidsveld, maar raakt aan vestigingsklimaat, ruimtegebruik, energietransitie en mobiliteit. JCOR biedt de structuur om die verbinding te maken.
Versnellen vraagt om lef, ruimte en regie
Hoewel het programma veel heeft opgeleverd, blijft de grote vraag: wat is er nodig om modal shift echt te versnellen?
Vijf thema’s kwamen naar voren:
- Fysieke ruimte en infrastructuur
Van truckparkings tot clean energy hubs, van binnenvaartkades tot betere ontsluitingen: provincies signaleren dat ruimtelijke en infrastructurele randvoorwaarden ontbreken of stagneren. - Vergunningen en bestuurlijke lef
Er zijn voorbeelden van ondernemers die willen investeren in watergebonden overslag, maar vastlopen op provinciale regels of lange procedures – ondanks een uitgesproken modal shift-beleid. Willen we versnellen, dan moet de overheid ook durven faciliteren. - Beter afgestemd rijksbeleid
Modal shift raakt meerdere rijksprogramma’s. Provincies pleiten voor betere onderlinge afstemming zodat regionale initiatieven niet stranden in schotten tussen departementen. - Gedragsverandering en ketenlogica
TLN en Evofenedex wijzen erop dat veel vervoerskeuzes geen logistieke, maar gedragsmatige oorzaken hebben. Niet alles hoeft per se ‘just in time’. Meer bewustwording over ketentijd versus ketenkosten is noodzakelijk. - Transparantie en inzicht
Waar liggen de terminals? Wat zijn de kostenverschillen? Hoe werkt het systeem voor het mkb? Inzicht in het ecosysteem is nodig om bedrijven te overtuigen en vertrouwen te geven.
De toekomst van het ecosysteem: JCOR als structurele schakel
De toekomst van modal shift hangt samen met de toekomst van het JCOR-ecosysteem. Tijdens de bijeenkomst werd duidelijk dat JCOR veel meer is dan een tijdelijk programma. Het is een werkwijze, een netwerk en een strategie. Drie kerntaken staan daarbij centraal:
- Verbindende rol: JCOR brengt beleidsmakers, verladers, logistieke dienstverleners en kennisinstellingen bij elkaar rond concrete projecten en gedeelde ambities.
- Knelpunten signaleren en agenderen: Denk aan ontbrekende vergunningen, onduidelijke regels, of inefficiënte afstemming tussen overheden. JCOR kan die signalen bundelen en gericht overbrengen naar het rijk.
- Netwerkbeheer en kennisdeling: Door praktijkvoorbeelden te delen, tools te ontwikkelen en successen te repliceren, wordt het netwerk in beweging gehouden. Juist die continue beweging is essentieel om richting 2030 echt verschil te maken.
Daarnaast speelt het ecosysteem een rol bij de weerbaarheid van het logistieke systeem, bijvoorbeeld bij verstoringen door stroomuitval of incidenten. En het kan bijdragen aan politieke zichtbaarheid van goederenvervoer, dat vaak ondergesneeuwd raakt in het debat over mobiliteit en ruimte.
Conclusie: modal shift vraagt om samenwerking, visie en continuïteit
De bijeenkomst in Utrecht was meer dan een terugblik – het was een bevestiging van wat nodig is voor de toekomst. JCOR werkt – maar alleen als we het samen blijven doen.
Met de komende vrachtwagenheffing en ETS2 voor de deur, zal de marktvraag naar alternatieven vanzelf groeien. Maar zonder fysieke ruimte, bestuurlijke daadkracht en gedeeld eigenaarschap blijven kansen onbenut.
De uitdaging richting 2030 is helder: van versnipperde inzet naar een veerkrachtig multimodaal vervoerssysteem. Een systeem waarin goederenvervoer via spoor en water structureel concurrerend is, en waarin overheid en markt sámen verantwoordelijkheid nemen.
